Το εκπολιτιστικό όραμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Πολιτιστική γεωπολιτική«Αν κάποιος έμοιασε με Θεό, αυτός είναι ο Αλέξανδρος» είπε ο Montesquie για έναν άνδρα που σε μία σύντομη και συναρπαστική ζωή άλλαξε την ροή της παγκόσμιας ιστορίας. Ο Αλέξανδρος ήταν ένας από τους λαμπρότερους, αλλά και τους πιο αινιγματικούς στρατηλάτες όλων των εποχών. Γεφύρωσε ανατολή και δύση με ένα μικρό στρατό, με τολμηρές ιδέες στρατηγικής και επαναστατικές μεθόδους διακυβέρνησης. Ο Μέγας Ναπολέων έλεγε για την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου: «Η εκστρατεία του δεν είναι μία απλή εισβολή, ένα είδος παραφροσύνης. Το πάν υπελογίσθη μετά βαθύτητος, εξετελέσθη μετά τόλμης και κατηυθύνθη μετά σοφίας».

Ο Αλέξανδρος ο Γ΄ ανέβηκε στο θρόνο το 336 π.Χ. και σε ηλικία είκοσι ετών ανέλαβε το τολμηρό εγχείρημα να εκστρατεύσει εναντίον των Περσών, υλοποιώντας το μεγαλεπήβολο σχέδιο του πατέρα του, Φίλιππου Β’. Η εκστρατεία του διήρκεσε έντεκα χρόνια (334–323 π.Χ). Παρότι ο κόσμος του δεν ήταν παρά ένα πολλοστημόριο του κόσμου που τώρα γνωρίζουμε, το θέατρο του πολέμου του ήταν τεράστιο. Εκτείνονταν από τα νότια του Δούναβη μέχρι πέρα από τον Ινδό και από τον Σύρ Ντάρια μέχρι τον Νείλο.

Κληρονόμησε από τον πατέρα του τον τελειότερα οργανωμένο, εκπαιδευμένο, πειθαρχημένο και εξοπλισμένο στρατό της κλασικής εποχής. Ήταν ένας χαρισματικός και εμπνευσμένος ηγέτης που μπορούσε να εμψυχώνει τους άνδρες του. Ό,τι απαιτούσε ο Αλέξανδρος από τους στρατιώτες του το έκανε ο ίδιος πράξη. Η ικανότητά του να δένεται μαζί τους του χάριζε την απόλυτη πίστη τους στο πεδίο της μάχης. Κρινόμενος ως στρατιωτικός αναγνωρίζεται ως μέγας στρατηγικός νούς και άριστος στρατιωτικός οργανωτής και αριστοτέχνης της τακτικής.

Θεωρείται από τους πιο προικισμένους στρατιωτικούς ηγέτες που έζησαν ποτέ. Έγινε το σύμβολο της αδάμαστης φιλοδοξίας και των κολοσιαίων κατορθωμάτων. Το θάρρος, ο ατρόμητος χαρακτήρας του, ο αυθορμητισμός του, η αφοσίωση την οποία ενέπνεε, όλα αυτά τον κάνουν μια μορφή ασύλληπτη πέρα από κάθε φαντασία. Υπήρξε ένας μυθικός ηγέτης που τον βασάνιζε ως έμμονη ιδέα ο ίδιος του ο μύθος. 2.500 χρόνια αργότερα μιλάμε ακόμη για τους εκπληκτικούς του άθλους.

Υψηλή Στρατηγική

Πέρα της στρατιωτικής του ευφυΐας όμως ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν και μεγάλος πολιτικός ηγέτης. Το άριστο πολιτικό αισθητήριο, που διέθετε, τον βοήθησε να οργανώσει έναν ιδανικό τρόπο διοίκησης με τον οποίο ήλεγχε την αχανή του επικράτεια. Φρόντισε ώστε να μην «πνίξει» τους ντόπιους πληθυσμούς επιβάλλοντας τον ελληνικό τρόπο ζωής και σκέψης, αλλά σεβάστηκε τις παραδόσεις και τις συνήθειές τους. Ο Γερμανός ιστορικός Johann Gustav Droysen λέει: «ό,τι ήταν ο Αριστοτέλης σαν φιλόσοφος ήταν ο Αλέξανδρος σαν πολιτικός που οραματίστηκε μια παγκόσμια ενότητα με την δημιουργία μιας απέραντης αυτοκρατορίας, ενιαίας από διοικητική, φυλετική πολιτιστική και θρησκευτική άποψη». Ο Μέγας Αλέξανδρος ασκούσε ο ίδιος τη στρατιωτική και την πολιτική ηγεσία και καθόριζε μόνος του τα μέσα και τον σκοπό. Υπέταξε λοιπόν την στρατηγική στην πολιτική, γεγονός που αποτελεί την ουσία της υψηλής στρατηγικής.

Σχεδόν ακαταμάχητο πρόσωπο για όλους όσοι αποβλέπουν στην αρχηγία και την μεγαλοσύνη είναι το μέτρο για όλες τις εποχές. Η τέχνη του πολέμου είναι ένα μόνο μέρος της κληρονομιάς του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Έθεσε τα όρια του τότε γνωστού κόσμου και αυτή η γνώση διατηρήθηκε μέχρι τα εξερευνητικά ταξίδια των Πορτογάλων και Ισπανών, προς το τέλος του 15ου αιώνα. Δημιούργησε νέους εμπορικούς δρόμους, σφυρηλάτησε τις πολιτιστικές σχέσεις ανατολής και δύσης και διέδωσε τον ελληνικό πολιτισμό. Έτσι οι ελληνικές τραγωδίες παίζονται στο σημερινό Ιράν και η ελληνική φιλοσοφία φθάνει μέσω της Ινδίας μέχρι τη Σρι Λάνκα. Πρόκειται για μία απίστευτη πνευματική γονιμοποίηση. Στην στρατηγική μορφή του Μεγάλου Αλεξάνδρου οφείλουμε το ότι η μικρή μας χώρα είναι παγκοσμίως γνωστή. Η δημιουργία οργανισμών και συμμαχιών τύπου ΟΗΕ, ΝΑΤΟ, ΕΕ, ίσως να έχουν τα θεμέλια τους στον άνθρωπο αυτό. Η σημερινή τάση για παγκοσμιοποίηση επίσης. Η νομισματική δε πολιτική του, με την αναγνώριση του μακεδονικού τετράδραχμου ως παγκόσμιου νομίσματος, καταδεικνύει αφενός την ανάγκη που οδήγησε στην εποχή μας στην ΟΝΕ και το Euro, αφετέρου τις προσπάθειες των ξένων νομισμάτων, ιδιαίτερα του δολαρίου και του Euro να κυριαρχήσουν στο παγκόσμιο γίγνεσθαι.

’Ο όρκος του’

Ο Μέγας Αλέξανδρος δεν υπήρξε ιμπεριαλιστής κατακτητής, ούτε πλιατσικολόγος και στενόμυαλος αλλά αντίθετα ένας οραματιστής, εκπολιτιστής και φιλόσοφος. Αυτό αποδεικνύεται από τον ‘’όρκο’’ που έδωσε στο συμπόσιο στη πόλη Όπις της Ασσυρίας, το 324 π.Χ., στους προσκεκλημένους αξιωματούχους όλων των φυλών, ο οποίος είναι ένα κήρυγμα αγάπης και συμφιλίωσης των λαών:

«Σας εύχομαι τώρα που τελείωσαν οι πόλεμοι να ευτυχήσετε με την ειρήνη.

Όλοι οι θνητοί, απ’ εδώ και πέρα, να ζήσουν σαν ένας λαός, μονιασμένοι για την κοινή προκοπή. Να θεωρείτε την οικουμένη πατρίδα σας, με κοινούς νόμους, όπου θα κυβερνούν οι άριστοι, ανεξαρτήτως φυλής. Δεν χωρίζω τους ανθρώπους, όπως κάνουν οι στενόμυαλοι, σε έλληνες και βαρβάρους. Δεν με ενδιαφέρει η καταγωγή των πολιτών, ούτε η ράτσα που γεννήθηκαν. Τους καταμερίζω με ένα μόνον κριτήριο, την αρετήν. Για μένα, κάθε καλός ξένος είναι έλλην και κάθε κακός έλλην, είναι χειρότερος από βάρβαρο. Αν ποτέ σας παρουσιασθούν διαφορές, να μην καταφύγετε στα όπλα, παρά να τις λύσετε ειρηνικά. Τον θεόν, δεν πρέπει να τον νομίζετε αυταρχικό κυβερνήτη, αλλά ως κοινό πατέρα όλων, ώστε η διαγωγή σας να μοιάζει με τη ζωή που κάνουν τα αδέλφια στην οικογένεια. Από μέρους μου θεωρώ όλους ίσους, λευκούς και μελαμψούς. Και θα ήθελα να μην είσθε μόνον υπήκοοι της κοινοπολιτείας μου, αλλά μέτοχοι, όλοι συνεταίροι. Όσο περνάει από το χέρι μου, θα προσπαθήσω να συντελεσθούν αυτά που υπόσχομαι. Τον όρκο τούτο, που δώσαμε με την σπονδή απόψε, κρατήσετε τον σαν σύμβολο αγάπης».

Είναι αδιαμφισβήτητα ένας από τους μεγαλύτερους κατακτητές της ιστορίας, δεξιοτέχνης της πολεμικής στρατηγικής και μια ισχυρή ηγετική φυσιογνωμία. Ως πολιτικός είχε μεγαλεπήβολα σχέδια. Σύμφωνα με πολλούς ιστορικούς και μελετητές, το όραμά του ήταν η ένωση της ανατολής και της δύσης σε μια παγκόσμια αυτοκρατορία, μια νέα και πεφωτισμένη «παγκόσμια αδελφότητα όλων των ανθρώπων». Με τον Mέγα Αλέξανδρο εγκαινιάσθηκε μια νέα εποχή, η πρώτη παγκόσμια εποχή. Αντικατάστησε τον τοπικισμό με την έννοια της οικουμένης διεθνοποιώντας τις συναλλαγές και το εμπόριο. Με την νέα παγκόσμια εποχή η ιστορία άλλαξε πρόσωπο και από ιστορία λαών έγινε ιστορία του κόσμου.

Print Friendly, PDF & Email