Σεξουαλική Ζωή και Πολιτισμός

Πολιτισμός και διαμόρφωση της προσωπικότητας

Πολιτισμός και διαμόρφωση της προσωπικότητας

Ο πολιτισμός αγκαλιάζει ότι υπάρχει γύρω μας. Από τις τέχνες που θαυμάζουμε, τη θρησκεία που πιστεύουμε έως τη γλώσσα, τις πεποιθήσεις και τις αξίες, μέσα από τις οποίες ζούμε. Κάθε λαός, αναπτύσσει και προβάλλει τους δικούς του κώδικες σκέψης, επικοινωνίας και συμπεριφοράς και οφείλει να σέβεται τα όρια και τους κανόνες των υπολοίπων πολιτισμών, ακόμα και αν έρχονται σε αντίθεση με τα δικά του «πιστεύω» ή διαφωνεί.

Η στάση των ανθρώπων απέναντι στο σεξ και η αντίληψη τους για το σεξουαλικό ρόλο που φέρουν, επηρεάζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις πολιτιστικές πεποιθήσεις και αξίες. Κάθε κοινωνία διαμορφώνει τα δικά της ιδανικά για το πως πρέπει να συμπεριφέρεται ο άνδρας και η γυναίκα, ενώ συγχρόνως ορίζει ποιες συμπεριφορές θεωρούνται «φυσιολογικές» και ποιες «αποκλίνουσες».

Ο πολιτισμός μεταφέρεται από γενιά σε γενιά, καθώς λειτουργεί ως πρότυπο για τη γνωστικο-συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών. Οι πολιτιστικές αξίες μεταδίδονται στους νέους μέσω των ενηλίκων και τους μαθαίνουν τι πρέπει να αποδέχονται και να ευχαριστιούνται και τι πρέπει να απορρίπτουν και να φοβούνται, έτσι ώστε να διατηρηθεί η εσωτερική συνοχή του πολιτισμού.

Η οικογένεια, η θρησκεία, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι φίλοι επηρεάζουν τη στάση ενός ατόμου απέναντι στο ρόλο του φύλου και στο σεξ. Για παράδειγμα, όταν γεννιέται ένα αγοράκι οι γονείς του αγοράζουν μπλε ρούχα και το ενθαρρύνουν να παίζει με «αγορίστικα» παιχνίδια, όπως τα αυτοκινητάκια και το ποδόσφαιρο, που προάγουν την αρρενωπότητά του (μαχητικότητα και ανταγωνισμός). Καθώς το παιδί μεγαλώνει, επιθυμεί να αποκτήσει περαιτέρω δεξιότητες «επιβολής», που θα τον κάνουν αποδεκτό από το αντίθετο φύλο, που έχει καλλιεργηθεί κοινωνικά ως συγκαταβατικό και ευαίσθητο.

Πολιτισμός και «περιορισμός» της σεξουαλικότητας:

Ο σύγχρονος Δυτικός πολιτισμός είναι κατά βάση Ελληνο-Ρωμαικός στην κοινωνική οργάνωση και λειτουργεί στηριζόμενος στην ηθική του Χριστιανισμού και του Ιουδαϊσμού. Παρά το γεγονός, ότι κάθε κοινωνία διαφέρει απέναντι σε αυτά που θεωρεί σεξουαλικά επιθυμητά και ανεπιθύμητα, εντοπίζεται ένα σύνολο «σεξουαλικών επιταγών», που φαίνεται να ισχύει στην πλειοψηφία των χωρών της Δύσης:

  • Έλεγχος του κοινωνικού ανταγωνισμού μέσω της δέσμευσης και του γάμου. Το γεγονός αυτό εξασφαλίζει στον κάθε άνθρωπο έναν σεξουαλικό σύντροφο, ενώ παράλληλα του επιτρέπει να αφιερώσει χρόνο και ενέργεια σε άλλους τομείς της ζωής, απαραίτητους για την επιβίωση.
  • Απαγόρευση της αιμομιξίας και του γάμου εντός της οικογένειας. Κάθε άνθρωπος διαθέτει ένα σύνθετο σύνολο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων σε σχέση με τους άλλους, τα οποία θα γίνονταν ιδιαίτερα περίπλοκα ή ακόμη και αντιφατικά, αν η αιμομιξία θεωρούνταν αποδεκτή στο Δυτικό κόσμο (από αυτόν τον κανόνα εξαιρούνται ορισμένες πολιτισμικές ομάδες).
  • Αναγνώριση της αδυναμίας του ανθρώπου να συμμορφώνεται συνεχώς με τον κοινωνικό κώδικα. Ενώ οι περισσότερες κοινωνίες ενθαρρύνουν το γάμο, γίνεται κατανοητό, ότι είναι προς το συμφέρον της κοινωνίας και του ατόμου να τερματίσει τον γάμο και να λάβει διαζύγιο, όταν αυτό θεωρηθεί απαραίτητο.

Παραδείγματα Πολιτισμικών Διαφορών:

  • Ένα αμφιλεγόμενο και άκρως ενδιαφέρον παράδειγμα είναι αυτό της ομοφυλοφιλίας. Σε ορισμένες χώρες, η έλλειψη διαθέσιμων γυναικών είναι ένας καθοριστικός παράγοντας για τη σύναψη ερωτικών σχέσεων μεταξύ των ανδρών. Πιο συγκεκριμένα, σε μερικούς πολιτισμούς, οι νεαρές γυναίκες απαγορεύεται να έρθουν σε σεξουαλική επαφή μέχρι να φτάσουν σε ηλικία γάμου. Οι σχέσεις του ιδίου φύλου μεταξύ των ανδρών θεωρούνται ως ένα είδος «πρακτικής», που προετοιμάζει τους άνδρες για το μελλοντικό ρόλο του συζύγου. Μόλις οι άνδρες παντρευτούν με τη σύζυγο τους, η ομόφυλη συμπεριφορά παύει να θεωρείται πλέον αποδεκτή. Στον Δυτικό πολιτισμό αντίστοιχα, οι ερωτικές σχέσεις μεταξύ των ατόμων του ιδίου φύλου έχουν καταστεί πλέον αποδεκτές μέσα από τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων της LGBTQ κοινότητας (lesbian, gay, bisexual, transgender and queer community).
  • Σε αντίθεση με τη Δυτική κουλτούρα, σε μερικά μέρη της υποσαχάριας Αφρικής, τα προκαταρκτικά παιχνίδια χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο της συνουσίας προκειμένου να διατηρηθεί η παρθενία και να αποφευχθεί η εγκυμοσύνη. Το φιλί πολλές φορές απαγορεύεται, καθώς μερικές φυλές το αντιλαμβάνονται ως «δάγκωμα», που δεν ταιριάζει στην έκφραση της στοργής. Συγχρόνως, για κάποιους άλλους λαούς, η διέγερση των γεννητικών οργάνων με το χέρι και η επαφή με τα σωματικά υγρά μεταξύ των συντρόφων θεωρείται απαγορευμένη!
  • Tέλος, ενώ ο Δυτικός πολιτισμός προβάλλει το γάμο ως την πλέον νόμιμη διαδικασία δέσμευσης μεταξύ δύο συντρόφων, σε μερικές περιοχές της Ινδίας, εξακολουθούν να ασκούνται οι θεσμοί της πολυγαμίας και της πολυανδρίας. Ακόμα, μερικές κοινωνίες επιτρέπουν το δανεισμό της γυναίκας συντρόφου ή ακόμα και την σεξουαλική της επαφή με ορισμένους συγγενείς, ύστερα από τη συγκατάθεση του άνδρα της.

Με ποιό τρόπο ο πολιτισμός επηρεάζει τη σεξουαλική λειτουργία;

  1. Σκιαγραφεί τους ρόλους των δύο φύλων.
  2. Καλλιεργεί συγκεκριμένες προσδοκίες για το ρόλο του φύλου.
  3. Προσδιορίζει τη σεξουαλική υγεία και συμπεριφορά.
  4. Κατονομάζει τη σεξουαλική δυσλειτουργία και την παθολογία της σεξουαλικότητας.

Είναι αξιοσημείωτο, ότι η συχνότητα και ο τρόπος εκδήλωσης των σεξουαλικών δυσλειτουργιών διαφέρει από πολιτισμό σε πολιτισμό. Επίσης, ενώ σε ορισμένους πολιτισμούς, ως κλινικός παρατηρητής των σεξουαλικών δυσλειτουργιών ορίζεται ο παθολόγος, σε κάποια άλλα πολιτιστικά περιβάλλοντα, αρμόδιος θεωρείται μονάχα ο ψυχίατρος. Οι προσδοκίες για τη σεξουαλική λειτουργία και ο τρόπος με τον οποίο αυτή αξιολογείται τόσο από το ίδιο το άτομο, όσο και από το σύντροφό του, την οικογένεια ή ακόμα και τον κλινικό ιατρό επηρεάζονται από τους ορισμούς, που αποδίδει η κάθε κοινωνία στη φυσιολογία και στην παθολογία της σεξουαλικής συμπεριφοράς. Μάλιστα, το ολοένα και ισχυρότερο παγκοσμιοποιημένο πολιτιστικό περιβάλλον, στο οποίο ζούμε σήμερα, έχει καταφέρει να τροποποιήσει τους ορισμούς και τις προσδοκίες για την αρρενωπότητα και τη θηλυκότητα των δύο φύλων, με αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων κατηγοριοποιήσεων από τη σεξουαλική λειτουργία.

Πως αντιμετωπίζει η σύγχρονη κοινωνία τη σεξουαλικότητα;

Τα τελευταία χρόνια, η δύναμη της ανθρώπινης σεξουαλικότητας έχει κατά κάποιον τρόπο «υποτιμηθεί» μέσα από άσκοπες κατηγοριοποιήσεις. Δεν μιλάμε γι’ αυτή στην καθημερινότητα, και αν ακόμη το κάνουμε, τότε γίνεται με βιασύνη και αμηχανία. Κανείς δεν μιλάει για το τι σημαίνει σεξουαλική υγεία στα σύγχρονα κοινωνικά περιβάλλοντα, όπως το σχολείο, η οικογένεια, η εργασία και η κοινότητα. Δίνεται πολύ μεγαλύτερη έμφαση στο πόσο ελαττωματική και αρρωστημένη μπορεί να γίνει η ανθρώπινη φύση, ιδιαίτερα, αν αναλογιστεί κανείς ότι οι σεξουαλικοί κίνδυνοι είναι πολύ πιο δημοφιλείς στον άνθρωπο από την ευχαρίστηση που αυτό προσφέρει.

Ενώ οι λαοί της Ανατολής προέβαλλαν πριν από εκατοντάδες χρόνια τη σεξουαλικότητα ως πηγή ευδαιμονίας, σήμερα, ο Δυτικός πολιτισμός αρχίζει να αντιλαμβάνεται τι εννοούσαν μέσα από μελέτες για την επίδραση των σεξουαλικών ορμονών στην ψυχική και σωματική υγεία. Οι ορμόνες του φύλου συγκαταλέγονται σήμερα ανάμεσα στα πιο ισχυρά φυσικά «αντικαταθλιπτικά», καθώς μας προσφέρουν περισσότερη ευτυχία, ευσυνειδησία, δημιουργικότητα, αυτοπεποίθηση και ικανότητα για αγάπη.

Ολοκληρώνοντας, όλες οι κοινωνίες έχουν αντιμετωπίσει το πρόβλημα του συνδυασμού της ανάγκης ελέγχου του σεξ με το να του δώσουν επαρκή έκφραση και όλοι το έχουν λύσει με έναν συνδυασμό πολιτιστικών ταμπού και άγραφων κανόνων δέσμευσης. Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, είναι ότι οι σεξουαλικές αποκλίσεις είναι κοινωνικοί ορισμοί και όχι φυσικά φαινόμενα. Μία «υγιής» συμπεριφορά σε μια κοινωνία μπορεί να θεωρείται αποκλίνουσα ή έγκλημα σε μια άλλη. Οποιαδήποτε μορφή σεξουαλικής έκφρασης καθορίζεται από κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εμφανίζεται και λειτουργεί με βάσει αυτό.

Print Friendly, PDF & Email